ELEZ BIBERAJ/ Amerika dhe Shqipëria: Nga armiq të papajtueshëm te partnerë strategjikë

0Shares
0

Nga Dr. Elez Biberaj, Drejtor i Drejtorisë së Euroazisë, Zëri i Amerikës

Administratat e njëpasnjëshme amerikane kanë ndjekur njëpolitikë pandryshueshme ndaj Shqipërisë. Vizioni i Amerikëspër Shqipërinë ka qenë ajo jetë një vend i qëndrueshëm, ibegatë dhe demokratik ku respektohen plotësisht normat dheproceset demokratike. Shqipëria është trajtuar si pjesë e rëndësishme e konceptit Uashingtonit për ndërtimin e njëEvrope pandarë dhe lirë. Hartuesit e politikave amerikane e kanë bërë qartë se është interesin kombëtar Shteteve Bashkuara ta shohin Shqipërinë pjesë komunitetit Euro-Atlantik.

Shtetet e Bashkuara kanë qenë nxitësi i rëndësishëmdhe me ndikim për demokratizimin e Shqipërisë, duke dhënëmbështetje konsiderueshme diplomatike, politike, ekonomikedhe ushtarake. Uashingtoni ishte forca kryesore shtytëse përçlirimin dhe pavarësimin e Kosovës nga Serbia dhe për pranimine Shqipërisë NATO. SHBA luajtën gjithashtu një rol kryesor zgjidhjen e konfliktit etnik Maqedoninë e Veriut, çka ka çuar një përmirësim dukshëm statusit shqiptarëve atje.

Po ashtu, gjatë tre dekadave fundit, Shqipëria, si dheshqiptarët Kosovë, Maqedoni dhe Serbi, kanë qenë qendër një vëmendjeje konsiderueshme nga ana e Uashingtonit. Përfaqësuesit shqiptarë kanë pasur qasje relativisht lehtë tepolitikanët amerikanë. Ata kanë gëzuar mbështetje dypartiake Kongresin amerikan dhe senatorë e kongresistë shquar kanëqenë mbështetës çështjeve shqiptare. Presidenti Joe Biden ka pasur kontakte shumta personale me udhëheqësit shqiptarëdhe është njohes i mire i çështjeve shqiptare, veçanërisht içështjes së Kosovës.

Ndërsa kanë ofruar mbështetje për forcimin e qëndrueshmërisë dhe begatisë së Shqipërisë, Shtetet e Bashkuaranuk kanë ngurruar vënë dukje hapur dështimet e procesit tëdemokratizimitshkelja e normave demoratike, përpjekjet e ekzekutivit për kontrolluar institucionet e pavarura, sulmetndaj medias, parregullsitë zgjedhore dhe dështimi për luftuarkorrupsionin e përhapur. Politikëbërësit dhe përfaqësuesitamerikanë shpesh janë zhgënjyer me paaftësinë osemosgatishmërinë e politikanëve shqiptarë për gjetur gjuhë përbashkët çështjet e mëdha, për respektuar zotimet e tyredhe për t’i mbështetur deklaratat me veprime konkrete. Ekzistonnjë hendek i madh midis deklaratave retorike mbështetjes përreformat thelbësore tepër nevojshme dhe angazhimit aktualndaj reformave. Shtetet e Bashkuara kanë bërë kritika sinqertandaj rrëshqitjes prapa, e megjithatë kanë qenë angazhuara fort për ta ndihmuar Shqipërinë përballet me këto sfida.

Shtetet e Bashkuara dhe Shqipëria kanë krijuar njëmarrëdhënie fortë dhe gjallë.

Është e natyrshme raste tilla si 30 vjetori irivendosjes lidhjeve, vemendja përqendrohet tek aspektetpozitive tyre. Por është gjithashtu e rëndësishme theksohendisa çështje , nëse nuk trajtohen nga shqiptarët, mund t’i vënë provë serioze këto marrëdhënie.

Si çdo marrëdhënie dypalëshe, edhe ato mes Amerikës dheShqipërisë duhet ushqehen vazhdimisht dhe jo merren si mirëqena apo shihen si diçka statike dhe përhershme. Mbi gjitha, mbështetja e Amerikës nuk është një e drejtë e natyrshme e shqiptarëve. themel marrëdhënieve janë vlerate përbashkëta demokratike dhe angazhimi i Shqipërisë përdemokracinë, sundimin e ligjit dhe qeverisjen e mirë. Ndërtimi injë demokracie funksionale Shqipëri mbetet një objektiv irëndësishëm i politikës jashtme amerikane. Veprimet minojnë praktikat demokratike jo vetëm mund minojnëmarrëdhëniet, por mund sjellin një ndryshim qëndrimet e SHBA dhe, rastin keq, një rishikim thelbësor lidhjeve mes dy vendeve.

Vitet e fundit, Shqipëria ka përjetuar një rrëshqitje konsiderueshme prapa rrugën e demokracisë dhe njëautoritarizëm rritje, duke e bërë atë një nga vendet jofunksionale dhe korruptuara Evropë. Sistemi politik iShqipërisë thelb është prishur dhe vendi është shndërruar një shtet njëpartiak, autoritar, me Partinë Socialiste fuqi kontrollon pushtetin gjitha nivelet.

Polarizimi politik, korrupsioni i përhapur radhët e zyrtarëve publikë dhe atyre poste larta, krimi i organizuardhe kultura e mosndëshkimit kanë pasur një kosto madhe dhevazhdojnë paraqesin një kërcënim ekzistencial përdemokracinë e Shqipërisë. Pikërisht institucionet kanërëndësi dorës parë për luftuar korrupsionin zyrtarëtqeveritarë, anëtarët e parlamentit, politikanët, gjykatat dhegjyqtarët, prokurorët dhe policiajanë ato po e minojnëfushatën kundër korrupsionit.

Politikanët dhe biznesmenët e fuqishëm kanë kapur shtetindhe, si rrjedhojë, pasuria dhe qasja tek pushteti janë përqendruar duart e një grupi vogël. Natyra gërryese e modelitkleptokratik qeverisjes Shqipërisë është tepër serioze.

Prishja e bashkëpunimit midis qeverisë dhe opozitës dhemosgjetja e gjuhës përbashkët për çështjet e rëndësishmeështë thjesht e papranueshme për një anëtar denjë të NATO-s dhe për një vend synon anëtarësohet BashkiminEvropian.

Presidenti Joe Biden ka deklaruar se nxitja e demokracisëdo jetë një përparësi kryesore për administratën e tij. Qendrimet dhe veprimet e qeerisë dhe të opozitës ka ngjarë bëhen objekt i një vëzhgimi shtuar nga ana e Shteteve Bashkuara. Vështirë administrata amerikane mbetet e pavëmendshme ndaj politikave dhe veprimeve cilat minojnënormat, vlerat dhe institucionet demokratike.

vitin 2016, forcat kryesore politike shqiptare pranuan sistemi i drejtësisë ishte jofunksional dhe ranë dakord për njëreformim thelbësor këtij sistemi, rrënjësori ndonjë vend ish-komunist. Por shqiptarët kurrë nuk u dolën për zot reformave. Ata bënë përpjekje përbashkëta për minuar, manipuluar dhe zvarritur ndryshimet për sa kohë ishte e mundur.

Shqipëria po hyn vitin e pestë këtyre reformave. Ndërsa skalionet larta sistemit gjyqësor janë hequr sirezultat i procesit verifikimit, zbatimi i reformave ka qenë ingadaltë dhe selektiv, duke çuar praktikisht një kolapsinstitucional dhe duke kërcënuar parimin themelor sistemitjuridikqasjen tek drejtësia. Mund të thuhet se operacionikirurgjikal i drejtësisë mbase ka qenë i suksesshëm, por pacientimbetet komë.

Shqipëria ka nevojë për një përmbyllje. Kostoja e dështimitpër zbatuar plotësisht këto reforma themelore është thjeshttepër e madhe për shoqërinë shqiptare. Shtetet e Bashkuara u kanë kushtuar burime mëdha këtyre përpjekjeve reformësdhe presin Shqipëria bëjë pjesën e vet.

Zgjedhjet e prillit 2021 janë një provë për pjekurinëdemokratike Shqipërisë dhe për marrëdhëniet SHBA-Shqipëri. Ky është një moment historik dhe dështimi mund ketë me pasoja rënda.

Edhe pse hapja e fushatës është shoqëruar me një retorikë ashpër, shqiptarët kanë një mundësi për ta kthyer vendin e tyre një rrugë qartë demokratike. Nëse zgjedhjet janë besueshme, me rezultate pranueshme nga lojtarët kryesorë, ato do hapnin mundësi reja dhe do shpalosnin potencialine madh kanë shqiptarët.

Përkundrazi, një proces zgjedhor sërish me meta dhe imanipuluar ka ngjarë pengojë stabilitetin politik vendit, sinjalizojë një përkeqësim mëtejshëm praktikavedemokratike dhe ndërlikojë marrëdhëniet me Shtetet e Bashkuara dhe me Bashkimin Evropian. Pamundësia për mbajtur zgjedhje pastra do forconte dyshimet përbesueshmërinë dhe angazhimet demokratike elitave shqiptare.

Por vetëm zgjedhjet nuk janë shpëtimi për sfidat e mëdha Shqipërisë, edhe nëse ato mbahen përputhje plotë me standardet larta ndërkombëtare. Periudha paszgjedhoreduhet pasohet nga një konsensus patriotik, një marrëveshjendërpartiake veprimesh konkrete dhe qëndrueshme për trajtuar deficitin demokratik Shqipërisë, për kapërcyerhendekun e tanishëm politik dhe për përcaktuar n rrugë qartë ecjes përpara.

Shtetet e Bashkuara kanë qenë drejtpërdrejta mbështetjen e tyre për demokracinë e Shqipërisë dhe kritikatndaj dështimeve demokratike. Duke pasur parasyshmarrëdhëniet e veçanta midis dy vendeve dhe mendimin tepër favorshëm shqiptarët kanë për Amerikën, asnjë vend tjetër mirë se sa Shtetet e Bashkuara nuk do mund ta ndihmonteShqipërinë rrugën e saj demokratike. Amerika ka fuqinë, besueshmërinë dhe aftësinë për ushtruar ndikim pozitiv dhepër ndihmuar shqiptarët krijojnë një ardhme ushqennjë proces politik gjithëpërfshirës, sundimin e ligjit dhe njëqeverisje efektive dhe përgjegjshme.

Por edhe pse mbështetja amerikane mbetet me rëndësikritike, shtysa për ndryshim vërtetë duhet vijë nga brenda. fund fundit, varet nga udhëheqësit shqiptarë se sa do jenë gjendje marrin përgjegjësinë dhe zhvillojnë njëstrategji qartë për ndërtuar një demokraci funksionale, për cilën kombi shqiptar ka ëndërruar aq shumë.

*Pjesë nga Fjala Konferencën për 30 Vjetorin e Rivendosjes Marrëdhënieve SHBA-Shqipëri, organizuar ngaInstituti Shqiptar i Studimeve Ndërkombëtare

31 mars 2021

/DRONI.al/

Për t’u bërë pjesë e grupit të "DRONI.al - Agjencia Kombëtare e Lajmeve" mjafton të klikoni: Join Group dhe kërkesa do t’ju aprovohet.
KOMUNITETI DRONI.AL: https://www.facebook.com/groups/426976918158037/

loading...
Loading...

Leni një përgjigje